Strategia lizbońska

Uniaeuropejska.org - portal o Europie i Unii Europejskiej » Encyklopedia » Dokumenty i akty prawne
Aneta Żbik, 28-04-12

fot. growthandjobs.europa.eu

Strategia lizbońska to społeczno – gospodarczy plan rozwoju Unii Europejskiej realizowany w latach 2000 – 2010. Głównymi przyczynami opracowania programu były pogłębiające się dysproporcje rozwojowe pomiędzy Stanami Zjednoczonymi i Japonią, a krajami członkowskimi Unii Europejskiej, konieczność sprostania wyzwaniom związanym z rosnącą konkurencją ze strony państw azjatyckich oraz problem starzenia się społeczeństw.

 

Założenia programu

Priorytetem Strategii, przyjętej w marcu 2000 roku podczas szczytu Rady Europejskiej w Lizbonie, było utworzenie na terytorium Europy najbardziej dynamicznie rozwijającej się i konkurencyjnej gospodarki na świecie, zdolnej do zapewnienia zrównoważonego wzrostu, oferującej więcej lepszych miejsc pracy, większą spójność społeczną, jak również poszanowanie środowiska naturalnego.

Strategia oparta została na trzech filarach: społecznym, ekonomicznym i ekologicznym, do jej priorytetów zaliczono: innowacyjność, liberalizację, przedsiębiorczość, spójności społeczną i zrównoważony rozwój.

 

Rewizja Agendy Lizbońskiej – Strategia na rzecz wzrostu i zatrudnienia

W 2004 roku dokonano przeglądu realizacji Strategii lizbońskiej. W Raporcie Wima Koka – Sprawozdanie Wysokiego Szczebla wskazano główne przyczyny niskiej efektywności działań, m.in.: zbyt szeroki wachlarz priorytetów, nieskuteczny mechanizm zarządzania, nadmierną liczbę biurokratycznych procedur sprawozdawczych, niski poziom koordynacji między państwami członkowskimi oraz niskie nakłady finansowe na realizację priorytetów Wspólnoty. W 2005 roku Komisja Europejska dokonała rewizji, a następnie wprowadziła zmiany w przyjętym w 2000 roku programie społeczno – gospodarczym. Reforma objęła trzy płaszczyzny: zapewnienie realizacji, skuteczne zarządzanie oraz redefinicję kierunków interwencji. Za priorytety odnowionej Agendy (zwanej również Strategią na rzecz wzrostu i zatrudnienia) uznano:

stworzenie bardziej atrakcyjnego miejsca inwestowania i pracy (w tym m.in.: rozszerzenie i pogłębienie wspólnotowego rynku, poprawę prawodawstwa europejskiego i krajowego, stworzenie otwartych i konkurencyjnych rynków w Europie i poza nią, rozszerzenie i poprawę infrastruktury europejskiej),

wiedzę i innowacje na rzecz wzrostu gospodarczego (w tym m.in.: zwiększenie nakładów na B+R, pobudzanie innowacji, wykorzystanie ITC, zrównoważone wykorzystanie zasobów),

tworzenie większej liczby lepszych miejsc pracy (w tym. m.in.: angażowanie większej liczby osób w aktywność zawodową, modernizację systemów zabezpieczeń socjalnych, zwiększenie zdolności dostosowawczej do wymagań rynkowych).

W raporcie z 2005 roku Komisja podkreśliła, ze zarówno organy unijne, jak i państwa członkowskie musza wzmocnić promowanie innowacji ekologicznych (wdrożyć pakiet regulacji redukujących emisję gazów cieplarnianych, zwiększyć udział energii ze źródeł odnawialnych i stworzyć wewnętrzny rynek energii elektrycznej). Kolejna perspektywa finansowa tj. 2007 – 2013 miała uwzględniać priorytety odnowionej Strategii lizbońskiej.

 


Realizacja priorytetów lizbońskich w państwach członkowskich

Efektem redefinicji celów Strategii lizbońskiej było przyjęcie w 2005 roku pakietu Zintegrowanych Wytycznych na rzecz wzrostu i zatrudnienia na lata 2005 – 2008. Na mocy Wytycznych państwa członkowskie Wspólnoty zostały zobowiązane do opracowania Krajowych Programów Reform (KPR) stanowiących wyraz „unarodowienia” Strategii na rzecz wzrostu i zatrudnienia.

Wytyczne zobowiązały również Komisję Europejską do opracowania Strategicznych Wytycznych dla nowego okresu programowania, przybliżających politykę spójności do Agendy z Lizbony. Przygotowane Wytyczne wyznaczyły kierunki realizacji polityki spójności na lata 2007 – 2013 definiując obszary, w których inwestycje mogą najskuteczniej przyczynić się do realizacji celów odnowionej Agendy. SWW stanowiły podstawę dla przygotowania przez państwa członkowskie krajowych dokumentów, tj. Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia (NSRO) oraz programów operacyjnych.

Konsekwencją powiązania celów polityki spójności z priorytetami lizbońskimi jest tzw. earmarking funduszy, sprowadzający się do wyodrębnienia środków polityki spójności przyczyniających się do realizacji priorytetów z Lizbony.

17 czerwca 2010 roku Rada Europejska zatwierdziła "Strategię na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu – Europa 2020" nową, długookresową ścieżkę rozwoju Unii Europejskiej, następczynię Agendy z Lizbony.

 

O efektach realizacji strategii lizbońskiej czytaj: Ocena strategii lizbońskiej, SEK(2010) 114, Bruksela z dnia 2.2.2010

 

 

Źródła:

  1. Grosse T.G., "Zintegrowane podejście w polityce spójności: Przykład dyskusji na temat strategii Lizbońskiej i spójności terytorialnej", "Zintegrowane podejście do rozwoju – rola polityki spójności", Warszawa 2008.

  2. Małuszyńska E., Gruchman B., "Kompendium wiedzy o Unii Europejskiej", Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2005.

  3. Wojtaszczyk K.A, "Integracja europejska – Wstęp", Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne Spółka z o.o., Warszawa 2006 .

  4. Decyzja Rady z dnia 6 października 2006 roku w sprawie strategicznych wytycznych Wspólnoty dla spójności (2006/702/WE): http://www.mrr.gov.pl/aktualnosci/fundusze_europejskie_2007_2013/documents/f8d206ed005b4da38290a5117005a7c0sww200720

    13_pl4.pdf (kwiecień 2012).

  5. Facing the challenge. The Lisbon strategy for growth and employment. Report from the High Level Group chaired by Wim Kok: http://ec.europa.eu/research/evaluations/pdf/archive/fp6-evidence-base/evaluation_studies_and_reports/evaluation_studies_and_reports_2004/the_lisbon_strategy_for_growth_and_employment__

    report_from_the_high_level_group.pdf (kwiecień 2012).

  6. Komunikat na wiosenny szczyt Rady Europejskiej „Wspólne działania na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. Nowy początek strategii lizbońskiej”, COM (2005) 24: http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2005:0024:FIN:pl:PDF (kwiecień 2012).

  7. Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia 2007-2013 wspierające wzrost gospodarczy i zatrudnienie. Narodowa Strategia Spójności: http://bip.mrr.gov.pl/Narodowa%20Strategia%20Spojnosci/Documents/c95568959cc9497ab1a993cb9d80a6f3NSRO_29_XI_2006_

    v2.pdf (kwiecień 2012).

  8. "Strategia Lizbońska – droga do sukcesu zjednoczonej Europy", Urząd Komitetu Integracji Europejskiej, www.ukie.gov.pl (kwiecień 2012).

  9. Rozporządzenie Rady WE nr 1083/2006 z dnia 11.07.2006 roku ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999: http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2006:210:0025:0078:PL:PDF (kwiecień 2012).

  10. "Zrównoważona Europa dla lepszego świata: strategia zrównoważonego rozwoju Unii Europejskiej", Komunikat Komisji, COM(2001) 264, 15.05.2001, Bruksela: http://bip.slaskie.pl/STRATEGIA/strat_G.pdf (kwiecień 2012).

  11. Zintegrowane Wytyczne Wspólnoty na rzecz wzrostu i zatrudnienia, Dz.U.L 205 z 6.08.2005: http://www.funduszestrukturalne.gov.pl/NR/rdonlyres/4974E0EF-657B-4C3B-9E52-7EB26C356063/45009/SWW3.pdf (kwiecień 2012).

  12. http://www.mrr.gov.pl/aktualnosci/rozwoj_regionalny/Strony/Strategia_Lizbonska_mozliwosci_realizacji_w_ramach_ps.aspx (kwiecień 2012).

  13. http://www.mg.gov.pl/NR/rdonlyres/ED3609C2-1747-4125-98B1-C23D09115D94/49494/KrajowyProgramReformnalata20082011.pdf (kwiecień 2012).

     

    Czytaj również: Strategia Europa 2020