Europol

Uniaeuropejska.org - portal o Europie i Unii Europejskiej » Fundusze UE » Fundusze UE w praktyce
Barbara Buryło, 24-03-13

fot. europol.europa.eu

Europol (ang. European Police Office) - Europejski Urząd Policji- agencja UE, której zadaniem jest poprawa skuteczności i współpracy właściwych organów państw członkowskich w ramach zapobiegania przestępczości zorganizowanej, terroryzmowi i innym formom poważnej przestępczości o charakterze międzynarodowym.

Geneza

Po raz pierwszy z propozycją utworzenia Europejskiego Centralnego Biura Kryminalnego wystąpił kanclerz RFN Helmut Kohl na spotkaniu Rady Europejskiej w Luksemburgu 28-29 czerwca 1991 r. Europol miał zajmować się zwalczaniem międzynarodowej przestępczości zorganizowanej oraz przemytem narkotyków. W sierpniu  1991 r. w ramach TREVI (grupa ds. bezpieczeństwa, w ramach której spotykali się ministrowie spraw wewnętrznych i sprawiedliwości państw członkowskich) powołano grupę roboczą ds. Europolu, której celem było opracowanie wstępnych założeń dla powstającej organizacji. Na spotkaniu ministerialnym grupy TREVI  29.11.1991r. została podjęta decyzja o utworzeniu Europejskiej Organizacji Policyjnej (Europolu).

Przyjęcie 7.02.1992 r. Traktatu z Maastricht (Traktatu o Unii Europejskiej) oznaczało włączenie współpracy policyjnej do III filaru UE- wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych. Na mocy TUE przedmiotem zainteresowania państw członkowskich stała się współpraca policji w celu zapobiegania i walki z terroryzmem i handlem narkotykami, innymi formami przestępczości międzynarodowej oraz zorganizowanie europejskiego systemu wymiany informacji w ramach Europejskiego Urzędu Policji (Europolu).

Pierwszym etapem utworzenia Europolu było powołanie Europejskiej Jednostki ds. Narkotyków (European Drags Unit, EDU). Decyzja została podjęta w Kopenhadze  2.06.1993 r. przez Grupę TREVI. Celem działania EDU było dostarczanie i koordynowanie informacji dotyczących przemytu narkotyków i innych środków odurzających. EDU wspierała także rozwój grup śledczych zajmujących się przestępczością transgraniczną. EDU rozpoczęła pracę w 1994 r., i funkcjonowała do czasu utworzenia Europolu. Siedzibą EDU była Haga.

Konwencja w sprawie ustanowienia Europejskiego Urzędu Policji  została sporządzona na podstawie artykułu K3. Traktatu o Unii Europejskiej dnia 26 lipca 1995 r, zastąpiona decyzją Rady z dnia 6.04.2009 r. ustanawiającą Europol.

Siedzibą Europolu na mocy decyzji Rady Europejskiej z dnia 29.10.1993 r. jest Haga.

Celem Europolu jest zwiększanie skuteczności działań i wzajemnej współpracy właściwych organów państw członkowskich w ramach zapobiegania przestępczości zorganizowanej, terroryzmowi i innym formom poważnej przestępczości, które dotyczącą co najmniej dwóch państw członkowskich zaś skala, znaczenie i skutki tych przestępstw wymagają od państw członkowskich wspólnych działań.

Zakres Kompetencji Eurpolu

Kompetencjom Europolu podlegają formy poważnej przestępczości, takie jak:

- nielegalny handel narkotykami

- pranie pieniędzy

- przestępstwa związane z substancjami jądrowymi i radioaktywnymi

- przemyt nielegalnych imigrantów

- handel ludźmi

- przestępstwa związane z pojazdami silnikowymi

- zabójstwo, spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu

-  nielegalny obrót organami i tkankami ludzkimi

- porwanie, bezprawne przetrzymywanie zakładników

- rasizm i ksenofobia

- rozbój w formie zorganizowanej

- nielegalny handel dobrami kultury, antykami i dziełami sztuki

- oszustwo i przywłaszczenie mienia

- fałszerstwo dokumentów, pieniędzy i środków płatniczych

- podrabianie produktów, piractwo

- przestępczość komputerowa

- korupcja

- nielegalny handel bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi

- przestępstwa przeciw środowisku: handel zagrożonymi gatunkami zwierząt i odmianami roślin

- nielegalny handel substancjami hormonalnymi

Zadania Europolu:

-ułatwienie wymiany informacji pomiędzy państwami

- gromadzenie, przechowywanie, przetwarzanie, analizowanie i wymianę informacji w tym informacji operacyjnych

- pomoc w śledztwach i dochodzeniach prowadzonych w państwach członkowskich, w tym udzielenie informacji

- zapewnienie państwom członkowskim wsparcia wywiadowczego i analitycznego w związku ze znaczącymi wydarzeniami międzynarodowymi

- przygotowywanie ocen zagrożenia, analiz strategicznych, sprawozdań

- występowanie do właściwych organów państw członkowskich z wnioskiem o przeprowadzenie lub koordynację śledztw lub dochodzeń

- proponowanie utworzenia wspólnego zespołu dochodzeniowo-śledczego

Dodatkowe zadania:

- rozwijanie specjalistycznej wiedzy o procedurach śledczych i dochodzeniowych

- dostarczanie strategicznych informacji operacyjnych w celu skutecznego wykorzystania zasobów dostępnych na szczeblu krajowym i unijnym do działań operacyjnych

- szkolenie kadry właściwych organów państw członkowskich, udzielanie wsparcia technicznego, pomoc w organizacji i wyposażeniu tych organów, w metodach prewencji kryminalnej, metodach oraz procedurach kryminalistycznych

- pełnienie funkcji centralnego biura ds. zwalczania fałszowania euro

Struktura Organizacyjna Europolu:

Organami Europolu są dyrektor i zarząd. Dyrektor jest mianowany przez Radę większością kwalifikowaną, na wniosek zarządu na czteroletnią kadencję. Jego pracę wspomaga trzech zastępców. Dyrektor jest prawnym przedstawicielem Europolu. Dyrektor odpowiada za realizację zadań, bieżącą administrację, wykonanie budżetu Europolu, współpracuje z zarządem. Odpowiada za wykonanie swoich obowiązków przed Zarządem. W skład zarządu wchodzi po jednym przedstawicielu państwa członkowskiego oraz przedstawiciel Komisji. Na czele Zarządu stoi przewodniczący wspomagany przez zastępcę. Organem pomocniczym Przewodniczącego Zarządu jest Sekretariat Zarządu.  Zarząd przyjmuje strategię Europolu oraz sprawozdanie ogólne na temat działalności Europolu.

Obecnie Dyrektorem Europolu jest Rob Wainwright.

Współpraca Europolu z państwami członkowskimi

Każde państwo tworzy lub wyznacza jednostkę krajową, która jest jedynym organem pośredniczącym w kontaktach pomiędzy Europolem a właściwymi organami państw członkowskich. Państwo członkowskie może w wyznaczonych warunkach pozwolić na bezpośrednie kontakty pomiędzy Europolem a właściwymi organami. Europol przesyła jednostce krajowej wszelkie informacje, jakie wymienia bezpośrednio z właściwymi organami.

W Polsce jednostką Europolu jest Komenda Główna Policji. Komendant Główny policji pełni funkcję przewodniczącego tej jednostki.

Każda jednostka krajowa oddelegowuje do Europolu co najmniej jednego oficera łącznikowego, który podlega prawu państwa członkowskiego, z którego został delegowany. Oficerowie łącznikowi reprezentują interesy państw członkowskich w Europolu. Pełnią funkcję krajowego punktu kontaktowego przy Europolu. Zadaniem oficerów łącznikowym jest wymiana informacji pomiędzy Europolem a jednostką krajową oraz oficerami łącznikowymi z innych państw członkowskich.

Państwa członkowskie mogą kierować do Europu ekspertów krajowych.

Systemy przetwarzania informacji

Europol przetwarza informacje operacyjne oraz utrzymuje systemy informacyjne. Pliki robocze do analizy tworzy się w celu zbierania, wykorzystania i przetwarzania danych, mających pomóc w śledztwie lub dochodzeniu. Europol odpowiada za prawidłowe działanie systemu informacyjnego pod względem technicznym i operacyjnym. System informacyjny Europolu może być wykorzystany jedynie do takich celów, jakie są niezbędne do wykonywania zadań Europolu. Wprowadzane dane dotyczą osób, które zgodnie z prawem krajowym danego państwa członkowskiego są podejrzane o udział lub popełnienie przestępstwa lub są skazane za przestępstwa wchodzące w zakres działania Europolu. Dotyczą także osób, wobec których istnieją poważne wskazania aby podejrzewać, ze popełnią  przestępstwo wchodzące w zakres działania Europolu. Prawo do wprowadzania danych bezpośrednio do systemu informacyjnego Europolu i ich pobierania mają jednostki krajowe, oficerowie łącznikowi, dyrektor, zastępcy dyrektora oraz upoważnieni pracowni Europolu.

Europol może utrzymywać współpracę w zakresie wykonywania przypisanych mu zadań z  Eurojustem, Europejskim Urzędem ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), Europejską Agencją Zarządzania Współpracą Operacyjną na Granicach Zewnętrznych (FRONTEX), Europejskim Kolegium Policyjnym (CEPOL), Europejskim Bankiem Centralnym, Europejskim Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii,

Europol w zakresie wykonywania swoich działań może współpracować także z państwami trzecimi, organizacjami międzynarodowymi czy Międzynarodową Organizacją Policji Kryminalnej (Interpol).

 

Źródła:


Akty prawne:

1. Konwencja o Europolu- z dnia 26 lipca 1995 r.- http://www.lex.pl/du-akt/-/akt/dz-u-05-29-243, styczeń 213,

2. Decyzja Rady z dnia 6 kwietnia 2009 r. ustanawiająca Europol.-

http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2009:121:0037:0037:PL:PDF, styczeń 2013,

3. Uchwała nr. 28 Rady Ministrów z 7.03.2012 r. w sprawie wyznaczenia Jednostki Krajowej Europolu-

http://www.monitorprawniczy.pl/index.php?mod=m_aktualnosci&cid=18&id=4203, styczeń 2013

 

Pozycje książkowe:

1. Ostant, W. Europejski Urząd Policji (Europol). Instytucja europejskiego systemu bezpieczeństwa wewnętrznego i wymiaru sprawiedliwości, Zeszyty Instytutu Zachodniego 45/2007, Poznań 2007, s. 11-38.

2. Wawrzyk, P, Polityka Unii Europejskiej w obszarze spraw wewnętrznych i wymiaru sprawiedliwości, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2007,  s. 120-143.

 

Strony internetowe:

1. Strona internetowa Europolu - europol.europa.eu, styczeń 2013